دورشان مىكند و هم همه آن افرادى كه بخاطر كتمان اين علماء ، از سعادت محروم مانده‌اند ، لعنتشان مىكنند . شاهد اين مطلب آيه بعدى است كه مىفرمايد : ( * ( إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا ، وَماتُوا وَهُمْ كُفَّارٌ ) * ، - تا جمله - اجمعين ) الخ ، و ظاهرا كلمه ( ان ) بيان علت و تاكيد مضمون آيه مورد بحث است ، چون مضمون و معناى آن را دوباره تكرار مىكند ، و مىفرمايد : ( چون كسانى كه كافر شدند و مردند در حالى كه هم چنان بر كفر خود باقى بودند ، چنين و چنان ميشوند ) . * ( ( إِلَّا الَّذِينَ تابُوا وَأَصْلَحُوا وَبَيَّنُوا ) ) * الخ ، اين جمله استثنايى است از آيه قبلى ، و اگر در اين آيه توبه را مقيد به ( بينوا ) كرده و فرموده ( مگر كسانى كه از اين علماى كتمانگر توبه كنند و براى مردم بيان كنند ، آنچه را كه كتمان كرده بودند ) اين است كه طورى توبه كنند كه همه مردم از توبه آنان خبردار شوند ، و لازمه توبه كردنى چنين ، اين است كه آنچه را كتمان كرده بودند ، اظهار كنند و بگويند : ما در اين مدت حقيقت مطلب را كتمان كرده بوديم و اگر نه ، توبه شان توبه نيست ، و هنوز توبه نكرده‌اند ، چون تا كنون حق را كتمان مىكردند ، و حالا كتمان خود را كتمان مىكنند . * ( ( إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَماتُوا وَهُمْ كُفَّارٌ ) ) * الخ اين جمله كنايه است از اصرار و پافشاريشان در كفر و عناد و لجبازيشان در قبول نكردن حق ، چون كسى كه از بى توجهى بدين حق متدين نباشد ، نه از روى عناد و كبر ورزى ، چنين كسى در حقيقت كافر نيست ، بلكه مستضعفى است كه امرش بدست خدا است شاهدش اين است كه خداى تعالى كفر كافران را در غالب آيات قرآن ، مقيد به تكذيب مىكند ، مخصوصا در آيات هبوط آدم كه مشتمل بر اولين حكم شرعى است كه خدا براى بشر تشريع كرده مىفرمايد : ( قُلْنَا اهْبِطُوا مِنْها جَمِيعاً ، فَإِمَّا يَأْتِيَنَّكُمْ مِنِّي هُدىً - تا جمله - وَالَّذِينَ كَفَرُوا ، وَكَذَّبُوا بِآياتِنا ، أُولئِكَ أَصْحابُ النَّارِ هُمْ فِيها خالِدُونَ ، و كسانى كه كافر شدند و بآيات ما تكذيب كردند ، ايشان اهل آتشند و در آن جاودانند ) « 1 » پس در آيه مورد بحث هم مراد از * ( ( الَّذِينَ كَفَرُوا ) ) * ، كسانى است كه حق را تكذيب مىكنند و معاند هستند ، - و همانهايند كه در آيه قبل فرمود : آنچه را خدا نازل كرده كتمان مىكنند - و خدا با جمله - * ( أُولئِكَ عَلَيْهِمْ لَعْنَةُ اللَّه وَالْمَلائِكَةِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ ) * - مجازاتشان كرد ، كه اين خود فرمانى است از خداى سبحان كه هر لعنتى كه از هر انسان و هر ملكى سر بزند ، متوجه ايشان بشود ، بدون هيچ استثناء . پس اين گونه اشخاص سبيل و طريقه شان ، طريقه شيطان است ، كه خدا در باره اش فرمود :

--> 1 - سوره بقره 37 - 38